Lawaai op de werkvloer vormt een risico voor de gezondheid. Dat langdurige blootstelling aan hard geluid blijvende gehoorschade kan veroorzaken, is bekend. Minder bekend is dat lawaai ook invloed kan hebben op concentratie, stressniveau en vermoeidheid. Ook zijn er aanwijzingen* dat langdurige blootstelling aan lawaai invloed kan hebben op de mentale gezondheid en hart- en vaatstelsel.
Wat doet lawaai met je gezondheid?
Gehoorverlies door lawaai is een bekende beroepsziekte, vooral in sectoren waar dagelijks met machines en gereedschappen wordt gewerkt. Gehoorschade ontstaat vaak geleidelijk en is meestal blijvend. Naast slechter horen kun je ook last krijgen van tinnitus (oorsuizen). Wanneer je minder goed hoort, kost het meer inspanning om gesprekken te volgen en achtergrondgeluiden te onderscheiden. Dat vraagt extra concentratie en energie, wat vermoeiend en uitputtend kan zijn.
Ook geluid dat niet direct schadelijk is voor je gehoor, kan tóch belastend zijn. Voortdurende achtergrondgeluiden of onverwachte geluidspieken kunnen stress, irritatie en concentratieproblemen veroorzaken.
Wanneer is geluid hinderlijk of schadelijk?
Niet ieder geluid veroorzaakt gehoorschade. Het is het belangrijk om onderscheid te maken tussen hinderlijk en schadelijk geluid.
Hinderlijk geluid kan afkomstig zijn van pratende collega’s, telefoons, machines of alarmen. Dit hoeft niet eens hard te zijn, maar kan wel leiden tot stress en vermoeidheid, irritatie en miscommunicatie, concentratieverlies en verminderde productiviteit.
Bij een langdurige blootstelling vanaf 80 dB(A) spreken we al van schadelijk geluid en neemt het risico op gehoorschade toe. Het meten van het geluidsniveau op de werkvloer is dan ook belangrijk.
Wat zijn de regels voor geluid op het werk?
Om gehoorschade te voorkomen, gelden wettelijke eisen voor blootstelling aan lawaai op de werkplek zoals vastgelegd in de Europese Richtlijn 2003/10/EG (en omgezet in de nationale Arbowetgeving van EU-lidstaten).
Dit zijn de wettelijke geluidsnormen in een notedop, gebaseerd op een 8-urige werkdag:
| Geluidsniveau | Verplichting Werkgever | Plicht Werknemer |
| Vanaf 80 dB(A) | Gehoorbescherming beschikbaar stellen + gehoortest aanbieden | Vrijwillig dragen |
| Vanaf 85 dB(A) | Maatregelen nemen (bron aanpakken) + zones markeren | Gehoorbescherming verplicht dragen |
| Maximaal 87 dB(A) | Harde limiet (gemeten in het oor, inclusief demping van bescherming) | Direct werk staken bij overschrijding |
Hoe kun je lawaai op de werkvloer beperken?
Het voorkomen van gehoorschade begint met het verminderen van de blootstelling aan lawaai. Zowel werkgevers als werknemers kunnen hieraan bijdragen.
Wat kunnen werkgevers doen?
Volgens de Physical Agents (Noise) Directive 2003/10/EC moet de werkgever:
- De risico’s beoordelen en zo nodig metingen uitvoeren
- Werknemers informeren over de risico’s van lawaai
- Opleiding geven over correcte werkwijzen
- Geschikte gehoorbescherming gratis ter beschikking stellen
- Gehooronderzoek aanbieden wanneer er een risico voor de gezondheid bestaat
Wat kun je als werknemer zelf doen?
- Houd zoveel mogelijk afstand van lawaaibronnen
- Zet machines uit wanneer je ze niet gebruikt en werk waar mogelijk met een lager vermogen
- Voorkom onnodig geluid door zorgvuldig met machines, gereedschappen en materialen om te gaan
- Draag passende gehoorbescherming wanneer dit nodig is
Kies de juiste gehoorbescherming én zorg voor correct gebruik
Wanneer lawaai niet voldoende bij de bron kan worden verminderd, is het belangrijk om je gehoor goed te beschermen. Hiervoor zijn verschillende soorten gehoorbescherming beschikbaar, zoals oordoppen, oorkappen en otoplastieken (op maat gemaakte oordoppen). Welke gehoorbescherming geschikt is, hangt af van het geluidsniveau, de werkzaamheden en de omstandigheden op de werkplek.
Goede gehoorbescherming draait niet alleen om voldoende demping, maar ook om de juiste pasvorm, draagcomfort en correct gebruik. Bescherming die niet goed aansluit of verkeerd wordt gedragen, kan onvoldoende bescherming bieden. Ook moet je rekening houden met de verstaanbaarheid van collega’s en het kunnen horen van waarschuwingssignalen.
Daarom is het belangrijk om gehoorbescherming zorgvuldig te selecteren, werknemers goed te instrueren en regelmatig te controleren of de beschermingsmiddelen nog goed functioneren.
Meer weten over gehoorbescherming?
De gevolgen van lawaai worden vaak pas merkbaar wanneer er al klachten ontstaan. Door geluidsrisico’s tijdig te herkennen, maatregelen te nemen en passende gehoorbescherming te gebruiken, kun je veel problemen voorkomen.
Wil je meer weten over het kiezen en gebruiken van de juiste gehoorbescherming? Neem dan contact op met de VVGW-kennisgroep Gehoorbescherming.
* Bron: Volandis, Bedrijfstakverslag 2022–2023, pagina 17. Onderzoek uitgevoerd in samenwerking met VeiligheidNL.