De juiste adembescherming hangt af van de werkzaamheden, de gevaarlijke stoffen waarmee u werkt en de concentratie daarvan. Er bestaat daarom geen standaardoplossing die voor iedere situatie geschikt is.

In grote lijnen geldt:

• Stof, rook en nevel → een deeltjesfilter of FFP-masker.
• Gassen en dampen → een half- of volgelaatsmasker met het juiste gasfilter.
• Combinatie van deeltjes én gassen → een combinatiefilter, bijvoorbeeld A2P3.
• Hoge concentraties gevaarlijke stoffen of zuurstoftekort → onafhankelijke ademlucht, zoals een ademluchttoestel of persluchtsysteem.

De keuze wordt altijd bepaald op basis van de risico-inventarisatie en de arbeidshygiënische strategie. Laat u bij twijfel adviseren door een deskundige. Vind een expert bij u in de buurt

Een filterend gelaatsmasker (FFP-masker) is bedoeld voor bescherming tegen vaste en vloeibare deeltjes, zoals stof, rook en nevel. Een herbruikbaar half- of volgelaatsmasker met verwisselbare filters kan worden uitgerust met verschillende typen filters voor deeltjes, gassen of dampen. Welk systeem geschikt is, hangt af van de risico’s op de werkplek.

FFP staat voor Filtering Face Piece. Dit betreft de wegwerpstofmaskers die onder NEN-EN 149 vallen. Ze zijn bedoeld voor deeltjes (stof, aerosolen) en niet voor gassen of dampen De drie beschermingsklassen geven aan hoeveel deeltjes een masker kan tegenhouden.

• FFP1: bescherming tegen niet-giftig stof en grotere deeltjes.
• FFP2: bescherming tegen schadelijk stof, rook en nevel.
• FFP3: hoogste beschermingsklasse voor schadelijkere deeltjes.

De keuze voor een FFP-klasse wordt altijd bepaald door de aard van de werkzaamheden en de risico’s.

• De aanduidingen P1, P2 en P3 geven de klasse van een deeltjesfilter aan. Deze filters worden gebruikt in combinatie met herbruikbare ademhalingsmaskers en zijn bedoeld om bescherming te bieden tegen vaste en vloeibare deeltjes, zoals stof, rook en nevel.
• P1-filter: geschikt voor bescherming tegen niet-schadelijke deeltjes en situaties met een lage blootstelling.
• P2-filter: geschikt voor schadelijke deeltjes, zoals veel voorkomende industriële stoffen en rookdeeltjes.
• P3-filter: biedt de hoogste bescherming tegen schadelijke en zeer schadelijke deeltjes en wordt toegepast wanneer een hogere beschermingsgraad noodzakelijk is.

De keuze voor P1, P2 of P3 hangt af van de risicoanalyse, de aard van de stof en de concentratie waaraan een werknemer wordt blootgesteld. De juiste keuze moet altijd aansluiten bij de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en de geldende veiligheidsrichtlijnen.

Let op: P-filters beschermen alleen tegen deeltjes. Bij blootstelling aan gassen of dampen is een passend gasfilter of combinatiefilter noodzakelijk.

De kleurband op een filter laat in één oogopslag zien tegen welke stoffen het filter bescherming biedt.

Kleur                     Type                      Beschermt tegen

Bruin                     A                              Organische dampen

Grijs                      B                              Anorganische gassen

Geel                      E                              Zure gassen

Groen                   K                              Ammoniak en ammoniakverbindingen

Wit                        P (P1, P2 en P3) Stof en deeltjes

Rood/Wit            Hg                           Kwikdampen

Blauw                   NO                          Stikstofoxiden

Controleer altijd of het gekozen filter geschikt is voor de aanwezige stoffen.

Bij nauwsluitende ademhalingsbescherming is een goede afdichting essentieel. Een baard, stoppels of bakkebaarden kunnen ervoor zorgen dat het masker niet goed aansluit, waardoor gevaarlijke stoffen langs de afdichting naar binnen kunnen lekken. In veel situaties is een gladgeschoren gezicht noodzakelijk. Wanneer dat niet mogelijk is, kan een overdruksysteem met kap of helm een alternatief zijn.

Dat hangt af van het type masker. Sommige FFP-maskers zijn uitsluitend bedoeld voor eenmalig gebruik (gemarkeerd met NR), terwijl andere meerdere diensten kunnen worden gebruikt (R), mits de fabrikant dit toestaat en het masker schoon, onbeschadigd en hygiënisch blijft. Controleer altijd de gebruiksaanwijzing.

Goed onderhoud is essentieel om ervoor te zorgen dat een ademhalingsbeschermingsmiddel de beoogde bescherming blijft bieden. Hoe een ABM moet worden onderhouden, hangt af van het type masker en de voorschriften van de fabrikant.

Voor herbruikbare half- en volgelaatsmaskers geldt in het algemeen dat zij na gebruik moeten worden gecontroleerd op beschadigingen, gereinigd volgens de gebruiksinstructies en hygiënisch moeten worden opgeslagen. Controleer regelmatig de afdichting, ventielen, hoofdbanden en andere onderdelen op slijtage of beschadiging. Vervang versleten onderdelen uitsluitend door originele onderdelen van de fabrikant.

Filters hebben een beperkte levensduur en moeten tijdig worden vervangen. De vervangingsfrequentie is afhankelijk van het type filter, de concentratie van de gevaarlijke stof, de gebruiksduur en de omgevingsomstandigheden. Vervang een filter altijd volgens de instructies van de fabrikant of eerder wanneer de ademweerstand toeneemt, een geur of smaak wordt waargenomen of de gebruiker andere tekenen van doorbraak constateert.

Filterende gelaatsmaskers (FFP-maskers) vereisen geen onderhoud, maar moeten vóór gebruik altijd worden gecontroleerd op beschadigingen of vervuiling. Volg daarbij de gebruiksinstructies van de fabrikant en let op de aanduiding NR (niet-herbruikbaar) of R (herbruikbaar).

Een goed onderhoudsprogramma omvat daarnaast periodieke inspecties, correcte opslag, tijdige vervanging van onderdelen en filters, duidelijke registratie waar nodig en instructie aan gebruikers. Hiermee wordt niet alleen de levensduur van het ademhalingsbeschermingsmiddel verlengd, maar vooral de veiligheid van de gebruiker gewaarborgd.

Daar is geen vaste gebruiksduur voor. De levensduur hangt af van onder andere de concentratie van de gevaarlijke stof, de luchtvochtigheid, de temperatuur, de gebruiksduur en de opslag van het filter. Filters moeten worden vervangen volgens de instructies van de fabrikant of eerder wanneer de gebruiker bijvoorbeeld geur of smaak waarneemt of de ademweerstand toeneemt.

De CE-markering geeft aan dat de fabrikant verklaart dat het product voldoet aan de Europese wetgeving voor persoonlijke beschermingsmiddelen. Voor adembescherming betekent dit onder meer dat het product is getest volgens de geldende Europese normen en een conformiteitsbeoordeling heeft doorlopen.

Een Face Fit Test controleert of een nauwsluitend ademhalingsbeschermingsmiddel goed aansluit op het gezicht van de drager. Zelfs een kwalitatief hoogwaardig masker biedt onvoldoende bescherming wanneer er lekkage ontstaat langs de rand van het masker.

Tijdens een Face Fit Test wordt gecontroleerd of het gekozen masker voor de betreffende gebruiker de vereiste bescherming biedt. De test moet worden uitgevoerd door een daarvoor opgeleide tester en wordt herhaald wanneer een ander type masker wordt gebruikt of wanneer de pasvorm kan zijn veranderd, bijvoorbeeld door gewichtsverlies of gezichtsbeharing.

Een Face Fit Test wordt aanbevolen voor alle nauwsluitende ademhalingsbeschermingsmiddelen, zoals FFP-maskers, halfgelaatsmaskers en volgelaatsmaskers.

Vooral bij werkzaamheden met gevaarlijke stoffen of wanneer een hoge beschermingsfactor vereist is, vormt een Face Fit Test een belangrijk onderdeel van een goed ademhalingsbeschermingsprogramma. De vernieuwde NVvA-richtlijn Adembeschermingsmiddelen (2024) besteedt hier nadrukkelijk aandacht aan.

‘Erkend Face Fit Tester’. De deskundige is opgeleid om Face Fit Tests uit te voeren volgens de geldende richtlijnen en met geschikte meetapparatuur. Meer informatie over Safety Sign vindt u hier.

VVGW-leden die adembescherming aanbieden, zijn verplicht erkende Face Fit Testers op te leiden. Zij kunnen u adviseren over de selectie, het gebruik, het onderhoud en het testen van ademhalingsbeschermingsmiddelen. Bent u op zoek naar een erkend bedrijf dat een Face Fit Test kan uitvoeren? Kijk dan hier.

De keuze voor de juiste adembescherming vraagt specialistische kennis. De leden van VVGW beschikken over uitgebreide expertise op het gebied van wetgeving, normering, selectie, gebruik en onderhoud van ademhalingsbeschermingsmiddelen. Op deze landkaart met aangesloten fabrikanten en leveranciers vindt u eenvoudig een deskundige bij u in de buurt die u kan adviseren over de juiste oplossing voor uw werksituatie.